Transistör 'ler

KicK_DruM · Tarih: Prş Tem 27, 2006 7:11 am Mesaj konusu: Transistör 'ler

Transistör sözcüğü tek başına kullanıldığı zaman; üç bacaklı,
bacaklarına emitör, kollektör ve beyz denilen elemandır
dersek pek doğru söylemiş sayılmayız....
Biraz doğru söylemiş oluruz.
Evet, transistör bir devre elemanıdır.
Bazı durumlarda 2, 3 yada 4 bacaklı olabilir.
Bacakları farklı isimler alabilir.
Kesin olan bir şey ise transistörün yapısına göre akım yada
gerilim kazancı sağlayan, başka bir değişle YÜKSELTME işi
yapan bir devre elemanıdır.
Transistörler aynı zamanda katı-hal "solid-state" devre
elemanlarıdır.
Transistör yapımlarında silisyum, germanyum yada uygun
karışımlar kullanılmaktadır.
Transitör bir grubun genel adıdır.
Bu grup içinde BJT, FET, MOSFET.....vardır.

Transistörler esas olarak Bipolar transistörlar ve Unipolar transistörler
olarak iki kısma ayrılırlar. Bipolar transistörler de PNP ve NPN olarak
iki tiptir.

PNP tipinde base negatif emitter ve collektor pozitif kristal yapısındadır.
Bu transistörler emitter montajında; emitter + collector - olarak polarize
edilirler. Base emittere göre daha negatif olduğunda transistör iletimdedir.

NPN tipinde ise base pozitif, emitter ve collector negatif kristal yapısındadır.
Emitter topraklı olarak kullanıldığında, emitter negatif, collector pozitif olarak
polarize edilirler. İletimde olması için base, emittere göre daha pozitif
olmalıdır. Buradaki gerilim farkı 0.1 volt veya daha fazla olmalıdır.

Piyasada pek çok tip bipolar transistör mevcuttur. Bunların kullanılmaları
sırasında mutlaka bacak bağlantılarını içeren bir katalog kullanılmalıdır;
çünkü aynı kılıf yapısı içeren iki transistörun bacak bağlantıları ayrı olabilir.

Bipolar transistorlar genelde 2 ile başlayan 2N… 2SA…. 2SB….. 2SC…
veya AC… BD… BUX…. BUW… MJ…. ile başlayan isimler alırlar.
Son zamanlarda transistorların çeşidi ve sayısı arttığı için bir katalog
kullanmak zorunludur.

2N3055 2SA1122 2SB791 2SC1395 AC128 BD135
BUX80 BUW44 MJ3001 gibi….

A ile başlayan transistorlar Germanyum. B ile başlayan transistorlar
Silisyum dur, keza diyotlar için de bu geçerlidir, ikinci harfin
anlamları şöyledir:

A: Diyot
C :Alçak frekans transistoru
D : güç transistoru dir.
F :Yüksek frekans transistoru
Y : Güç Diyodu
Z: Zener Diyot

AC128, BC108, AF139, BF439, AD165, BD135, AA139, BY101 gibi.

Aynı kılıf içinde çift transistor varsa buna Darlington transistor adı
verilir MJ3042 gibi.
Bazı darlington transistorlar kılıf içinde bir de diyot ihtiva ederler.

Bir P tipi transistor push-pull olarak kullanıldığında, karakteristikleri
benzer olan bir N tipi transistorla beraber kullanılır, buna
'Complementary' tamamlayıcı transistor adı verilir. MJ 2955 ile
2N3055 gibi.

Piyasada bulunan transistorlar plastik veya metal kılıf içindedirler.
En çok kullanılan kılıf şekilleri To-3 To-5 To- 12 To- 72 To- 92 To- 220'dir

Transistor ailesinin Diğer önemli elemanı FET yani Field - effect
Transistordur. FET'ler kendi aralarında iki kişidirler ve her FET üyesinin
Hem P tipi Hem de N tipi bulunur.

1-) Junction FET ( JFET )
2-) MOS - FET ( metal oxid semiconductor field effect transistor veya
İGFET de denir -İsolated gate field effect transistor ).

FET Shockley tarafından geliştirildi.Shockley bu tip transistorlara
Unipolar adını verdi bu nedenle FET Transistorlar Unipolar tip olarak
adlandırılır.

FET lerin Bipolar transistörlere üstünlükleri nelerdir?

1-)Empedansları yüksektir.
2-)Gürültü seviyeleri düşüktür.
3-)Sıcaklık değişmelerinde daha kararlıdır.
4-)Yüksek akım taşıyabilir.

JFET'ler Drain Source ve Gate tabir edilen 3 bacaklı elemanlardır.
MOS-FET'ler azalan ve çoğalan tip olmak üzere ikiye ayrılırlar.
Dual Gate MOS-FET lerde ise gate sayısı iki tanedir. MOS'ın ayrıca
CMOS VMOS gibi tipleri de mevcuttur.

Transistör ailesinin bir diğer elemanı da UJT 'unijunction' transistor,
bu bir çift base'li diyot dur. Henich Welker adlı bir Fransız bilim
adamı tarafından 1948 yılında geliştirilmiştir ve özellikle osilatör,
timer ve thyristor tetikleme devrelerinde çok kullanılır. UJT'nin de
ayrıca CUJT (Complementary Unijunction transistor) ve
PUT (Programable unijunction transistor) gibi çeşitleri mevcuttur.

Transistör'ün daha önceleri kullanılan radyo lambalarına göre üstünlükleri
nelerdir?

Transistörler çok küçüktür ve çok az enerji isterler.
Transistörler çok daha uzun çalışma ömrüne sahiptirler
Transistörler her an çalışmaya hazır durumdadır (lambaların flaman
gerilimi sorunu)
Çalışma voltajları çok daha azdır. Pille bile çalışırlar.
Lambalar gibi cam değildir kırılmaz.

Peki ama bu lambanın hiç mi üstünlüğü yoktu. Olmaz olur mu ?
Lambalar vakumlu oldukları için gürültüsü yoktur
yine lambalar vakumlu oldukları için yüksek empedanslıdırlar.

Fakat son zamanlarda Transistor ailesi çok geliştiği için lamba
standartlarından bile daha iyi transistörler yapılmıştır.
FET'ler bu kalitede olan bir transistor ailesidir.

Bir AVOmetre ile bir transistorun sağlam olup
olmadığını anlayabilir miyiz?

Tabii burada bahsedilen avometre Analog
yani ibreli bir avometre olmalıdır. Bipolar transistorlardan çoğu, darlington
olanlar dışında avometre ile kontrol edilebilir. Bir PNP tipi transistorun
base ne avometrenin kırmızı ucunu bağlayıp, emitter ve collectora
dokunursak ölçü aletinin emitterde biraz daha fazla olmak üzere
20-30 ohm bir direnç gösterdiğini görürüz. Eğer base'e siyah ucu
bağlayıp aynı işlemi yaparsak, emitterde 1 megaohm civarında bir
direnç, collectorda da çok daha fazla bir direnç görürüz. NPN tipi bir
transistorla aynı işlemi yaparsak, siyah uç base'e bağlı iken, emitter
ve collectorda 20-30 ohm direnç mevcuttur. Kırmızı uç base'e bağlı
iken yine emitterde 1 mOhm kadar direnç ve colectorde çok büyük
bir direnç vardır, açık devre gibidir.

Not: Bir avometre Ohm konumunda iken Kırmızı uçta negatif, siyah
uçta pozitif gerilim mevcuttur.

İyi çalışmalar

Glorfiendel · Tarih: Pzr Şub 24, 2008 10:28 pm Mesaj konusu:

20. mesaj ve son.... Eğer olmazsa aynı taktikle konu da açmayı düşünüyorum...