Sesimizi Nasıl Koruruz??

DEKAN · Tarih: Pzr Ekm 08, 2006 2:56 pm Mesaj konusu: Sesimizi Nasıl Koruruz??

Sesin Korunması

Ses Sanatçılarında Ses Bozukluklarının Nedeni
Türkiye'de ki profesyonel ses sanatçılarının en önemli sorunlarından biri, seslerindeki bozulma nedeniyle başvuracakları yeterli sayıda foniatrın olmayışıdır. Foniatr, müziğin temel bilgilerine sahip, şan tekniğini de bilen ve sadece ses bozuklukları ile ilgilenen Kulak, Burun Boğaz uzmanıdır.
Türkiye'de foniatr'ın az sayıda bulunmasının yanı sıra, öneminin bilinmeyişi de büyük sorundur. Çünkü birçok sanatçının, Foniatriarın görevini üstlenen KBB uzmanlarından beklentileri çok farklıdır. Uzmana başvuran sanatçının amacı, ses bozukluğunun birtakım ilaçlarla bir an önce giderilmesi ve sahne çalışmalarının kesintiye uğramamasıdır. Oysa ses bozuklukları konusunda eğitim görmüş, deneyimli bir KBB uzmanının görevi, ses bozukluğunun nedenlerini saptadıktan sonra bunu ortadan kaldırmaktır.

Ses sanatçılarındaki ses bozukluğu nedenleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

1- Tekniğin kusurlu olması: Şarkı söylemeye yeni başlayan bir şarkıcının tekniği yanlış olabilir ve gırtlağını fazlasıyla zorlayarak birçok sorunla karşılaşabilir. Bu durum kendini kanıtlamış bir şarkıcı içinde geçerlidir. Üstelik bu sanatçılar şarkı söyleme tekniklerinde bir kusur olacağını kabul etmek istemezler.

2- Karın kaslarının hatalı kullanılması: Ses organlarının yalnızca gırtlakta yer aldığını düşünen bazı sanatçılar karın kaslarını önemsemezler. Karın kaslarının doğru kullanılmadığı durumlarda ses sorunları doğabilir.

3- Yanlış postür: Postür, vücudun ayakta ve dengeli bir biçimde simetrik olmasıdır. Yatarak, oturarak ve kol kaslarını gererek şarkı söylemek çok zor ve yanlıştır.

4- Buluğ döneminde şarkı söylemek: Tartışmalı olmakla birlikte buluğ döneminde ses tam oturmadığından şarkı söylemek, şan dersleri almak zararlıdır.

5- Kendi sesinden farklı bir ses çıkarmaya çalışmak: Her şan öğrencisinin kalbinde bir aslan yatar ve sesini ona benzetmeye çalışır. Bu çok yanlıştır.

6- Yetersiz eğitim: Şarkıcının eğitim süresinin kısa olması ve bu eğitimin zaman zaman kesintiye uğraması birçok sorunu beraberinde getirir. Bir şarkıcınırı ses eğitimi gördüğü yılların, ses yeterliliği ile doğrudan bir bağlantısı vardır. Bir iki yıldır ses eğitimi alan bir şarkıcının teknik problemleri, yirmi yıldır çalışan kişiye göre daha fazla olacaktır.

7- Eğitim ve çalışma programlarının yüklü olması: Şarkıcıdaki fiziksel dayanıklılığın düşmesine ve psikolojik gerilime yol açan yüklü bir programla, olumsuz gelişmeler kaçınılmazdır.

8- Prova ortamının sağlıksız olması: Bozuk akustik, sigara dumanı, toz, gürültü, kuru, sıcak ya da Soğuk ortamlar ses bozukluklarına yol açar.

9- Sesin dinlendirilme sürecindeki yanlışlar: Bu yanlış, genel olarak konser sonralarında yapılır. Başarılı bir konserden sonra sahne arkasındaki kutlamalar zararlı olabilir. Şarkıcı yorulmuş ve gerilmiştir. Çevresinde gürültülü bir kalabalık vardır ve çevresi kuru, tozlu bir havayla kaplıdır. Benzer şartlar gösteri sonrası partilerde de vardır ve sigara dumanı işi daha da kötüleştirir.

10- Sese uygun olmayan repertuar: Şarkıcılar seslerinin sınıflandırılmasının bir alışkanlığa dönüşmesinden mutsuzluk duyarlar. Ancak sesi olduğundan başka bir şekilde kullanmaya çalışmak daha büyük mutsuzluklara neden olacaktır.

Il- Yanlış performans (Eğitimsiz veya az eğitimli yoğun ses kullanımı): Bir şarkıcının ses eğitimine başlamadan önceki aktif çalışma süresini bilmek gerekir. Amatör şarkıcılar sık sık düzeltilmesi oldukça zor olan, istenmeyen teknikler geliştirirler. Eğitimsizler ya da az eğitimli yoğun ses kullanımı ve uygun olmayan repertuar, daha sonra ortaya çıkacak ses bozukluklarının nedeni olabilir.

12- Konuşma sesinin korunmaması. İnsanların tümü seslerini konuşmak için kullanır. Ses sanatçıları şarkı söylediklerinde seslerini korumayı bilirler ancak konuşurken aynı özeni göstermez ve bundan zararlı çıkarlar. Uzmanlar genellikle konuşma sesi ile ilgilenmezler. Bu da sesin zorlanmasına ve konuşma sesinin olduğu kadar şarkı söyleme sesinin de etkilenmesine yol açar. Bu tür bir zarar özellikle arabalar ve gürültülü ortamlar gibi gürültünün aldatıcı düzeyde yüksek olduğu yerlerde meydana gelir.

13- Uçak yolculukları: Kabin içindeki kuru hava ve fondaki gürültünün yüksek sesle konuşmaya neden olması.
14- Lombard etkisinin bilinmemesi: Lombard etkisi, gürültülü ortamlarda sesin şiddetinin artırılması eğilimidir. İyi bir şarkıcı bu eğilimin nasıl denetleneceğini bilir ve sesi için zararlı olacak düzeyde sesini yükseltmez. Klasik müzik sanatçıları bu eğitime sahiptirler ve genel olarak bir piyano eşliğinde şarkı söylerler. Ancak büyük salonlarda orkestra ile çalışanlar ve opera şarkıcıları deneyimsiz dönemlerde aşırıya kaçarlar ve seslerini zorlarlar. Bu durum pop şarkıcılarında daha sık görülür.

15- Çalışma ortamının iyi olmaması: Konser amacıyla inşa edilmemiş, akustiği bozuk büyük salonlar, havasız, gürültülü ortamlar ses sanatçıları için çok zararlıdır. Özellikle büyük salonlarda yüksek sesle şarkı söyleyen pop sanatçıları için ses monitörleri son derece önemlidir. Bu aletler, şarkı söyleyen grubun ve şarkıcının sesini kendisine yönelterek akustik geri dönüşü sağlar. Ancak bunların kullanılması her konser ortamında mümkün değildir.

16- Sahne korkusu: İnsan sesi, duyguların en hassas ileticisidir. Eğitimli şarkıcılar normal şartlarda seslerini fiziksel ve duygıısal stresten korumayı bilirler. Ancak bunu başaramadıkları zamanlar da olıır. Sahne korkusu, güvensizlik, depresyon ve diğer duygusal bozukluklar sese yansır. Bu tür tepkilerin bir kısmı otonom sinir sistemi aracılığıyla ortaya çıkar ve ağız kuruluğu, ciltte solukluk, salgılarda koyulaşma meydana getirir. Bunlar normal tepkilerdir, iyi bir eğitimle ve güven duygusunun gelişmesiyle üstesinden gelinebilir.

17- Sigara kullanımı: Sigara dıımanının mukozadaki zararları tartışılmaz. Ses kanalı boyunca hafif ödem ve yaygın iltihaba yol açan dumanın kendisi gibi yaydığı sıcaklık da önemlidir. Ses sanatçılarının sigara içmeleri çok yanlıştır. Ancak sigara içmeden de sigara içilen ortamlarda bulunmaları sorun yaratabilir. Bazı tiyatro veya konser salonlarında, sahneden salona doğru havayı üfleyen fanlar yerleştirilerek sanatçıların korunmasına özen gösterilir.

18- Alkol kullanımı: Alkollü içeceklerin az miktarda içilmesi bile tartışma konusudur. Uzmanların çoğu, damarlarda ve mukozada yol açtığı değişiklikler nedeniyle alkole karşı çıkarlar. Birçok sanatçı ise sahneye çıkmadan önce az miktarda alkole ihtiyaç duyarlar ve bunun kendileri için olumlu bir etkisi olduğunu savunurlar.

19- İlaç kullanımı: Antihistaminik ilaçlar boğazda kuruluk yaratarak seste bozulmalara yol açabilir. Bu nedenle dikkatle ve doktor gözetiminde kullanmak gerekir. Benzer sonuçlar, bilinçsiz antibiyotik kullanımında da görülür. Sanatçılar gösteri öncesinde boğaz rahatsızlıkları için hekime danışmadan antibiyotik kııllanırlar. Oysa uygun ilaç ve dozun saptanmasını hekime bırakmak gerekir.

Örneğin, antibiyotikler mikropları öldürür ama virüslere karşı etkili değildir. Soğuk algınlığı, virüslerin yol açtığı bir hastalıktır. Bazı antibiyotiklerin bazı mikroplara hiçbir etkisi yoktur. Penisilin, "streptokok" adı verilen boğaz hastalığının mikrobuna karşı etkilidir. Ancak boğaz hastalığını streptokok değil de "stafilokok" yapıyorsa penislin hiçbir işe yaramaz, boşa zaman kaybı olur; bu arada da mikroplar direnç kazanır ve hastalığın tedavisi güçleşir.

Kortizon, ödem ve tahriş bulgularını ortadan kaldırır ama vücudun mikroplara karşı direncini düşürürür. Kortizon çok bilinçli olarak, uygun doz ve sürelerde kullanılmalıdır.
Antihistaminikler mukozada kuruluk yapar, boğazda kazınma ve kuru öksürüğe neden olur. Daha önce hiç antihistaminik kullanmamış bir sanatçının program öncesinde kullanmaması gerekir.
Aspirin, alternatifi olduğu sürece hiçbir zaman bir ses sanatçısı tarafından kullanılmamalıdır. Yan etkileri vardır ve ses tellerinde kanamaya yol açabilir. Tedavi sırasında alınan ilaçlarda birçok yan etkiyle karşılaşmak mümkündür ve bundan kaçınmak için mutlaka doktor kontrolünde ilaç almak gerekir.
Yüksek dozda "C" vitamini kullanımı da idrar söktürücü özelliğiyle aşırı su kaybına ve mukozada kuruluğa neden olabilir.

20- Uyuşturucu maddelerin kullanımı: Burun ve boğaz mukozalarını tahriş eder, damarlarda genişleme ve büzülmelere neden olur, duyarlılığı düşürür; sonuç olarak ses kontrolünü azaltarak sesin bozulmasına yol açar.

21- Bazı yiyecekler: Gösteriden önce süt, dondurma, çikolata, kahve, kuruyemiş gibi besinler boğazda tahriş, boğazı temizleme ihtiyacı ve salgılarda koyulaşma meydana getirir. Limon suyu salgıları incelttiği için yararlı olabilir.

22- Sesin yaşlanması: Sesin yaşlanması her zaman kişinin yaşıyla doğrudan ilişkili olmayabilir. Ancak çoğu yaşlı insanın vücudundaki aşağıda sıralanan değişikliklere bağlı olarak seslerinin de değişim gösterdiği saptanmıştır:
o Vücuttaki kıkırdak özelliklerini kaybedip kemikleşmeye başlar.
o Yumuşak dokularda hacim olarak küçülme görülür.
o Gırtlakta yer alan iç kasların elastik lifleri azalır ya da kopar.
o Damarlarda kireçlenme ve daralma gibi rahatsızlıklar sonucu gırtlağın beslenmesi azalır.
o Vücuttaki yağ birikimleri nedeniyle genel sağlık sorunlarına da bağlı olarak çalışma temposunda düşü olur.
o Akciğerlerin kapasitesi düşer.
o Hormonların fonksiyonları azalır.
o Su metabolizması azalır.
o Boyun dış kaslarının yumuşaklığı kaybolur.
o "C" vitamini metabolizması azalır.
o Kollajen doku azalır.
o Erkek sesleri 80-90 yaşlarında incelirken, kadınlarınki kalınlaşır.
23- Mevsim hastalıkları.
24- Genel durum bozukluğu.
25- Yorgunluk.
26- Uykusuzluk.
27- Cinsiyet hormonları.
28- Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığı.
29- Aşırı heyecan.
30- Vücudun su ihtiyacının karşılanmaması.
31- Havanın nem oranının düşük ya da yüksek oluşu.
şim.

Mehmet Ömür,Sesin Peşinde,2001

zumrutyuksek · Tarih: Pzr Ekm 08, 2006 4:09 pm Mesaj konusu:

bozukluk nedenlerinin çoğu bende mevcut maalesef. Sad

lisede soprano sese sahipken şu anda alto sese sahibim. ama bundan rahatsız değilim çünkü alto ses her zaman daha hoş gelmiştir kulağıma. Smile

ses rengimi seviyorum. Gül

ama kesinlikle dikkat edilmesi gereken hususlar bunlar. şimdi memnun olabilirim ama ilerde de aynı düşüncelere sahip olur muyum bilmiyorum. şu da bir gerçek, bu nedenlerin çoğu ister istemez yaptığımız şeyler. teknik olarak dikkat edebiliriz belki ama, yeme, içme, ya da bunun gibi benzeri doğal şeylere de çok fazla dikkat edebileceğimizi sanmıyorum. ya da kendi adıma söyleyim. bu arada bundan 5 sene önce sanırım üniversite 3. sınıftaydım. o zaman bende nodül başlangıcı vardı doktorun dediğine göre. devamlı sesim kısılıyordu. geceleri mutlaka kısık çıkıyordu sesim. çok çabuk yoruluyordu ve zorladığımda hemen kısılıyordu. şan öğretmenim bursa'da tıp fakültesine göndermişti beni. özellikle ses üzerine de uzmanlık yapmış bir KBB uzmanına gitmiştim. o söylemişti ses tellerimin ikisinde de ufak nodül olduğunu. dikkat etmem gereken şeyleri söylemişti. bunlar; süt içememek, yağlı yiyecekler yememek, alkol ve sigara varsa bırakmak, hatta mümkün olduğunca yağsız çorba içmemi önermişti. sonra 1 ay konuşmam yasaktı. sessizce konuşacaktım ve konuşurken mümkün olduğunca sesimi zorlamadan ve kafa sesini kullanarak konuşmam gerektiğini söylemişti. bunları uyguladım ve şu anda iyiyim. avantajım çok ilerlememiş olmasıydı sanırım çünkü ses tellerinde nodül olan başka bir arkadaşımın ki çok ilerlemişti ve onun tek kurtuluşu ameliyattı. o da ameliyat oldu ve şu anda ses telleri ile ilgili bir problemi yok. bu ses konusunda KBB uzmanlarının kesinlikle ihtisas yapmaları gerektiğini düşünüyorum. bizi muayene ederken bir hasta olarak değil de müzisyen olarak düşünmeleri gerektiğine inanıyorum ve bu konuda bilgi vermeliler. bunlar çok faydalı bilgiler. verdiğin bilgiler için teşekkür ettim kemanci. Wink

violin melike · Tarih: Pzr Ekm 22, 2006 2:51 pm Mesaj konusu:

zümrüt yüksek senin söylediklerinin hepsi var bende bende lisedeyken sopranoyken su anda altoyum ve altodan memnunum sesim kısılıyo benimde korktum şimdi doktora gittim ama film çekti ve biraz iltihap var dedi ne yapabilkirim başka sizce ha bide sigarayı bırakmamı söyledi ama hala içiyorum malesef bırakamadım yaaaaaa dekanım sizin bi fikriniz var mı yardım edinn

DEKAN · Tarih: Pzr Ekm 22, 2006 7:14 pm Mesaj konusu:

yukarıda yazanların hepsini (zümrütün uyguladıkları da dahil) dikkate al Smile

güzel fikir dimi Gül

ayrıca sigarayı bırak , en azından bir süre..

sleepwalker · Tarih: Pzr Ekm 22, 2006 11:40 pm Mesaj konusu:

walla ben Türkiye'nin en iyi foniatri uzmanı Güzin Gürel in öğrencisiyim ve kadın şifacı resmen dediklerine harfien uyuyorum zaten zararlı yaptığım bişi de pek yok sesimde çok az bi aralık olduğnu düşünmüştü ama onu da çektireceğim ses teli resmleriyle kesinleştircek,tek sorunumun doğru kullanmamak olduğnu söledi bu çok çok önemli daha önce çalıştığım şan hocası olmak isteyen arkadşm malesef doğru çalıştırmadı onu bıraktıktan sonra sesimdeki hışırtı ortadan kalktı,yememe,içmeme,uyku düzenime,su tüketimime çok dikkat ederim,ayrıca sigara içmem yanımda da içirmem:) konservatuarda sigara içen şancıları gördüğümde de şok olmuştum Smile

sabah 6 da uyanıyorum ve 10 a kadar sesim açılıp boğazım yumuşmadan konuşmam bile ama yaptığım tek bi hata var ki o da metal gruplarında söylemek Sad

böle bi durum varsa uzamn bi doktora gitmek lazım ilaçlar her zaman çözüm olmuomuş teknik yanlışsa Smile

neyseki çok şanslıyım bu işin uzmanı şan hocam Gül

zumrutyuksek · Tarih: Pts Ekm 23, 2006 2:36 am Mesaj konusu:

melike, iltihap nerde oluşmuş? ayrıca, seni kontrol eden doktorun uzmanlığı var mı bu konuda?

violin melike · Tarih: Çrş Ekm 25, 2006 8:01 pm Mesaj konusu:

Boqazlarımda bildiqim kadarıyla doktor uzman ama senin baska bi tawsiyen war mı?Galiba siqarayı bırakınca hersey hallolcak çünkü daha önce denedim düzelmisti

violin melike · Tarih: Prş Ekm 26, 2006 3:46 pm Mesaj konusu:

bide süt zararlı mı??

zumrutyuksek · Tarih: Pts Ekm 30, 2006 12:29 am Mesaj konusu:

süt yağlı olduğu için doktor yasaklamıştı bana. doktrun tavsiyeleri yukarda yazıyor. uygularsan düzelebileceğini düşünüyorum. Smile

violin melike · Tarih: Pts Ekm 30, 2006 12:35 pm Mesaj konusu:

ÇOK SAOL ZÜMRÜT UYGULAYACAGM İNŞALLAH FAYDALI OLUR

zumrutyuksek · Tarih: Sal Ekm 31, 2006 8:07 pm Mesaj konusu:

rica ederim. uygulamakta fayda var. Wink

violin melike · Tarih: Prş Ksm 30, 2006 3:55 pm Mesaj konusu:

tekrar doktora gittim çünki geçmedi bu seferki daha uzman bi doktor tonsilit diye bi hatalıkmış bademcik lerde iltihap yani bilmiyorum ne yapabilirim senin bi fikrin var mı zümrüt

zumrutyuksek · Tarih: Pzr Arl 03, 2006 5:50 pm Mesaj konusu:

telmessos · Tarih: Sal Oca 16, 2007 1:54 am Mesaj konusu:

sesimi katletmek için bunların hepsini yaptım zamanında. ama tanrı nasıl ses vermişse hala deli gibi çıkıyor. bir gün gelecek çıkmayacak biliyorum. ama naapiim şan hocası bulmak zor. herkes kendini şan hocası sanıyor. sesten anlamayan insanlara yanlış seslerle eğitim veriyorlar. yanlış eğitileceğine kendi yanlışlarımla kalsın sesim daha iyi. Smile

deepmusic · Tarih: Cum Şub 09, 2007 8:41 pm Mesaj konusu:

sesi doğru kullanmak en önemlisi,herparçada en rahat tonu bulmak gerkiyor,yanlış tondan söylemek sesi zorlama,nodül oluşumuna kadar gidiyor.Bi ara bende yanlış kullandım,nodül oluşmadan bıraktım en azından.Birde sigara kullanılıyorsa mutlaka ekstra bakım gerkiyor ,ballı ılık süt,bıldırcın yumurtası felan iyi geliyor,anne tavsiyeleri gibi oldu ama benim bildiğim bunlar işe yaradı bende:)

violin melike · Tarih: Çrş Şub 21, 2007 5:54 pm Mesaj konusu:

valla onu bunu bilmem sigarayı bırakınca ne tonsilit kaldı ne farenjit çkta ii oldu tabi dekanımın ve zümrütün söylediklerinide uguluyorum çok teşekkürler iyiki varsınız dekanım ve sitemiz laylay

violin melike · Tarih: Çrş Şub 21, 2007 5:55 pm Mesaj konusu:

bu arada unutmuşum bıldırcın yumurtası gercekten ii gelio küçükken bize içirirdi hocamız düzenli olarak korodayken hala içerim çok sık olmasada

amarilli · Tarih: Sal Mar 27, 2007 10:20 pm Mesaj konusu:

benim de tam konser oncesı yoğun calıma ve yorgunlukta eklenerek zaten hasta olan bunyede ses kısıldı kbb doktoruna gıdebıldım bı antıbıyotık ıste bırde baska ılac verdı kullan gecer dedı ama kutular bıtıcek daha kotu oluyor dınlenemıyorumda gercı bır tavsıyesı olan var mı en gec bır haftaya sesımın eskı halıne gelmesı lazım

turabim44 · Tarih: Çrş May 02, 2007 10:58 pm Mesaj konusu:

sevgili arkadaşlar, yazılarınızı okudum ve kopyalayıp kaydettim. bunlar, gerçekten çok güzel bilgiler. paylaştığınız için hepinize ayrı ayrı teşekkürler.

real · Tarih: Çrş May 09, 2007 2:04 am Mesaj konusu:

Bilgiler ve yanıtların içeriği aydınlatıcı, teşekkürler. Yaklaşık, dört çeyrek oktavlık sesi "alkol, sigara, dikkatsiz tavırlar sonucu yarı yarıya yitirdiğim 23 yıldan önce, 20'li yaşlara adım atarken bu bilgilere sahip ve bu bilince erişmiş olmalıydım" diye hayıflanmakla birlikte, daha erken zamanlarını yaşayanların mutlak ve şiddetle ses koruma disiplini uygulaması, ilkeli olması ön koşuldur düşüncesindeyim...

PiTT · Tarih: Prş May 24, 2007 9:51 pm Mesaj konusu:

walla gençler ben bittim o zaman sigara var bırakmaya çalıştım olmadı . Sad

alkol var e gençlik naapalım Embarassed

bide bazı şarkılarda birutel de yapıomm o da sesi bitirio zatenn ya ben bitmişim ya olsun vazgeçmicem Twisted Evil

efnan · Tarih: Pzr Hzr 03, 2007 11:27 am Mesaj konusu:

sesi doğru kullanmak nedir bunu 17 yaşında anlamak zor aslında!özellikle karşınızda şan dersi almış bir yarışmacı varsa bu çok korkunç bir durum oluyor.en azından benim için öyle olmuştu Gül

hiç bir teknik bilmiyorum bununla da övünmüyorum asla..öğreneceğim elbette ilerde ama işin aslı ne kadar söylemek istiyorsun ne kadar o sahneyi seviyorsun bence bundan ibaret Wink

emretoprak84 · Tarih: Pzr Tem 01, 2007 1:34 pm Mesaj konusu:

sigara keısnlıklede sunları eklemekde fayda buluyorum kesınlıkle cok sıcak veya cok soguk tatlı yıyecekler ustune sıgara sonra kola gazoz asıtık ıcecekler havuz denız sesı bozuyor gercekden ... uykusuzluk zaten bas dusamanı ses kaslarımızın ....